Kerahat Vakitleri Nedir? Namaz Kılınması Mekruh Olan Vakitler
Gün içinde namaz kılınması hoş karşılanmayan bazı zaman dilimleri vardır. Kerahat vakitlerinin hangileri olduğunu, takvimde nasıl takip edileceğini ve istisnalarını Hanefi mezhebi esas alarak açıklıyoruz.
- Kerahat vakitleri güneş doğarken, tam tepedeyken ve batarken olmak üzere üç tanedir.
- Bu vakitlerde farz, vacip, nafile ve kaza namazı kılınmaz; tilavet secdesi de yapılmaz.
- O günün ikindi namazı henüz kılınmadıysa güneş batarken de kılınabilir.
- Sabah namazının farzından sonra ve ikindinin farzından sonra nafile namaz kılmak da mekruhtur.
Kerahat vakitleri, namaz kılınmasının mekruh (hoş karşılanmayan) olduğu zaman dilimleridir. Hadislerde güneş doğarken, tam tepedeyken ve batarken namaz kılmaktan sakındırılmıştır. Bu yazıda kerahat vakitlerinin hangileri olduğunu, bu vakitlerde hangi ibadetlerin yapılmadığını ve önemli istisnaları, Türkiye'de yaygın olan Hanefi mezhebinin görüşlerini esas alarak anlatıyoruz.
Kerahat ne demek?
Kerahat, sözlükte "hoşlanmamak, çirkin görmek" anlamına gelir. Fıkıhta mekruh, yapılması dinen hoş karşılanmayan davranışları ifade eder. Kerahat vakti ise namaz kılınmasının mekruh sayıldığı vakitlerdir. Bu vakitlerdeki yasağın hikmeti olarak, güneşe tapanların ibadet ettiği anlara benzemekten kaçınmak gösterilmiştir.
Üç kerahat vakti
| Vakit | Ne zaman? | Takvimde nasıl takip edilir? |
|---|---|---|
| 1. Güneş doğarken | Güneşin doğuşundan, bir mızrak boyu yükselinceye kadar | Takvimdeki "Güneş" saatinden itibaren yaklaşık 45-50 dakika |
| 2. Güneş tam tepedeyken (istivâ) | Güneşin en yüksek noktada bulunduğu, zevalden hemen önceki kısa süre | Takvimdeki öğle vaktinden önceki kısa süre |
| 3. Güneş batarken | Güneşin sararıp gözü kamaştırmayacak hâle gelmesinden batışına kadar | Takvimdeki akşam vaktinden önceki son bölüm |
Kerahat vakitleri dakika olarak her kaynakta aynı ifade edilmez; Diyanet'in bilgilendirmelerinde güneşin doğuşu ve batışına bağlı kerahat vakitleri için genellikle yaklaşık 45-50 dakikalık bir süreden söz edilir. İhtiyatlı davranmak, bu sınırlara yaklaşmamak demektir.
Kerahat vakitlerinde neler yapılmaz?
Hanefi mezhebine göre bu üç vakitte şunlar yapılmaz:
- Farz, vacip ve nafile namazlar,
- Kaza namazları,
- Daha önce hazır olan cenazenin namazı,
- Daha önce okunmuş bir secde ayeti için tilavet secdesi,
- Sehiv secdesi.
Kur'an okumak, dua etmek, tesbih çekmek ve zikretmek ise serbesttir. Kerahat vaktini zikirle değerlendirmek isteyenler için tesbihat rehberimize göz atabilirsiniz.
Önemli istisnalar
O günün ikindi namazı
Hanefi mezhebine göre, o günün ikindi namazını henüz kılmamış biri güneş batmak üzereyken de bu namazı kılabilir; namaz geçerlidir, ancak bu kadar geciktirmek mekruhtur. İkindiyi son bölüme bırakmamak gerekir.
Sabah namazı
Sabah namazı kılınırken güneş doğarsa, Hanefi mezhebine göre namaz bozulur ve kerahat vakti çıktıktan sonra kaza edilir. Bu yüzden sabah namazını güneş vaktine yakın bırakmamak önemlidir. İmsak ile güneş arasındaki süreyi imsak vakti nedir yazımızda anlattık.
Kerahat vaktinde gelen cenaze ve okunan secde ayeti
Cenaze tam bu vakitlerden birinde hazır olmuşsa veya secde ayeti tam bu vakitte okunmuşsa, cenaze namazı ve tilavet secdesi o anda yapılabilir.
Nafile namazın mekruh olduğu diğer vakitler
Üç kerahat vaktinden ayrı olarak, şu vakitlerde de nafile namaz kılmak mekruhtur; ancak bu vakitlerde kaza namazı kılınabilir:
- İmsaktan sonra, sabah namazının sünneti dışında nafile namaz kılmak,
- Sabah namazının farzını kıldıktan sonra güneşin doğuşuna kadar,
- İkindi namazının farzını kıldıktan sonra güneş sararıncaya kadar,
- Cuma günü imam hutbeye çıktığında,
- Bayram namazlarından önce.
Kerahat vakitlerini günlük hayatta takip etmek
Kerahat vakitleri takvimde ayrı bir satır olarak yazmaz; bu yüzden vakitlere göre kendiniz hesaplarsınız. Pratik bir yöntem şudur:
- Sabah namazını güneş vaktinden en az birkaç dakika önce bitirecek şekilde planlayın.
- Güneş vaktinden sonraki yaklaşık 45-50 dakika içinde namaz kılmayın; kuşluk (duha) namazını bu sürenin sonrasına bırakın.
- Öğle vaktinin girmesini bekleyin; tam öğle saatinden önce namaza başlamayın.
- İkindi namazını akşam vaktine yakın son bölüme bırakmayın.
Ezan Alarmı'nda güneş vakti için alarm açarak sabah namazı vaktinin çıktığını, vakitten önce hatırlatma kurarak da ikindi ve sabah namazını geciktirmediğinizi takip edebilirsiniz.
Sonuç
Kerahat vakitleri güneşin doğuşu, tepe noktası ve batışıyla ilgili üç kısa zaman dilimidir. Bu vakitlerde namaz kılınmaz, ama Kur'an okumak, dua ve zikir serbesttir. En önemli istisna o günün ikindi namazıdır. Namazları vaktin başında ya da ortasında kılmayı alışkanlık hâline getirmek, kerahat vakitleriyle ilgili endişeleri büyük ölçüde ortadan kaldırır.
Sık sorulan sorular
Kerahat vaktinde Kur'an okunabilir mi?
Evet. Kerahat vakitlerindeki kısıtlama namaz ve secdeyle ilgilidir. Bu vakitlerde Kur'an okumak, dua etmek ve zikir yapmak serbesttir; okuma sırasında secde ayeti gelirse tilavet secdesi kerahat vakti çıktıktan sonra yapılır.
Güneş doğduktan sonra ne kadar beklemek gerekir?
Güneş doğduktan sonra ufukta bir mızrak boyu yükselinceye kadar beklenir. Diyanet'in bilgilendirmelerinde bu süre takvimdeki güneş vaktinden itibaren yaklaşık 45-50 dakika olarak ifade edilir.
Kerahat vaktinde kaza namazı kılınabilir mi?
Hayır. Hanefi mezhebine göre üç kerahat vaktinde kaza namazı da kılınmaz. Ancak sabah ve ikindi namazlarının farzından sonraki vakitlerde (güneşin doğuşuna ve sararmasına kadar) kaza namazı kılınabilir.
Kaynaklar ve ileri okuma
- TDV İslâm Ansiklopedisi, Kerâhet ve Vakit maddeleri
- Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, Kerahat vakitleriyle ilgili soru-cevaplar
- Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I: İman ve İbadetler, namaz vakitleri bölümü
Dinî hükümlere ilişkin bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Kişisel durumunuza özel sorularınız için Diyanet İşleri Başkanlığı'nın Din İşleri Yüksek Kurulu sayfalarına veya bölgenizdeki müftülüğe başvurabilirsiniz.